• Autor: Marcin Sądej
Razem z żoną na podstawie darowizny od rodziców posiadamy od przeszło 20 lat działkę, na której stały za czasów rodziców i stoją do dzisiaj tymczasowe garaże blaszane osób mieszkających w sąsiedztwie. Mamy z nimi podpisane umowy dzierżawy części działki pod każdy garaż blaszany na jeden samochód na okresy 2- i 3-letnie. Umowy te są w ten sposób odnawiane. Planujemy teraz sprzedać ten teren i stąd pytanie: czy dzierżawcom będzie przysługiwało prawo pierwokupu tej ziemi?
Umowa dzierżawy jest umową nazwaną uregulowaną w Kodeksie cywilnym (K.c.). O dzierżawie mówią art. 693-709 K.c. Zgodnie z treścią art. 694 K.c. – do dzierżawy stosuje się odpowiednio przepisy o najmie z zachowaniem przepisów powyższych. Oznacza to, że w zakresie, w jakim kwestie dzierżawy nie zostały uregulowane w Księdze III Tytuł XVII Dział II Kodeksu cywilnego (art. 693-709 K.c.), mają zastosowanie przepisy dotyczące najmu zawarte w art. 659-692 K.c.
Przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a dzierżawca zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz.
Natomiast odnośnie prawa pierwokupu należy sięgnąć do art. 596 K.c., zgodnie z którym – jeżeli ustawa lub czynność prawna zastrzega dla jednej ze stron pierwszeństwo kupna oznaczonej rzeczy na wypadek, gdyby druga strona sprzedała rzecz osobie trzeciej (prawo pierwokupu), stosuje się w braku przepisów szczególnych przepisy rozdziału IV.
Zobacz też: Dzierżawa garażu od miasta
Powyższy przepis wskazuje, że mogą istnieć dwie podstawy prawa pierwokupu. Pierwsza to postanowienia ustalone pomiędzy stronami. Jeżeli zatem w umowie dzierżawy zastrzeżono, że dzierżawca posiada prawo pierwokupu, może on swój obowiązek egzekwować.
Druga podstawa to ustawowe prawo pierwokupu przyznane danym podmiotom. W tym kontekście należy wskazać, że ustawowe prawo pierwokupu przyznano jedynie dzierżawcom nieruchomości o charakterze rolnym.
Jak bowiem stanowi art. 3 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego – w przypadku sprzedaży nieruchomości rolnej prawo pierwokupu przysługuje z mocy ustawy jej dzierżawcy, jeżeli:
1) umowa dzierżawy została zawarta w formie pisemnej i ma datę pewną oraz była wykonywana co najmniej przez 3 lata, licząc od tej daty, oraz
2) nabywana nieruchomość rolna wchodzi w skład gospodarstwa rodzinnego dzierżawcy.
W przedstawionym stanie faktycznym wskazać należy, że jeżeli w umowie dzierżawy nie zastrzeżono prawa pierwokupu, to nie przysługuje ono dzierżawcom.
Dzierżawa sklepu w centrum miasta
Pan Tomasz od 10 lat prowadzi mały sklep spożywczy w wynajmowanym lokalu. Umowa dzierżawy odnawiana jest co trzy lata, ale nie zawiera klauzuli o prawie pierwokupu. Właściciel lokalu postanawia sprzedać budynek. Tomasz, choć chciałby go kupić, nie ma pierwszeństwa przed innymi nabywcami, ponieważ prawo pierwokupu nie wynika ani z umowy, ani z przepisów prawa.
Dzierżawa gruntu rolnego
Pani Anna od 5 lat dzierżawi 10-hektarowe pole, na którym prowadzi swoje gospodarstwo rolne. Umowa została zawarta na piśmie, ma datę pewną i była wykonywana nieprzerwanie przez ten czas. Właściciel postanawia sprzedać ziemię, ale ponieważ grunt ma charakter rolny, Anna korzysta z ustawowego prawa pierwokupu i może nabyć nieruchomość przed innymi chętnymi.
Blaszane garaże na prywatnym terenie
Pan Marek wydzierżawia działkę sąsiadom na potrzeby postawienia blaszanych garaży. Umowy są krótkoterminowe i nie zawierają zapisów o prawie pierwokupu. Gdy decyduje się sprzedać teren, dzierżawcy nie mają pierwszeństwa zakupu, ponieważ nie istnieją ani ustawowe, ani umowne podstawy do skorzystania z prawa pierwokupu.
Prawo pierwokupu dla dzierżawców nie przysługuje automatycznie – musi wynikać z umowy lub przepisów prawa. W przypadku gruntów rolnych ustawowe prawo pierwokupu może przysługiwać dzierżawcy, jeśli spełnione są określone warunki. Natomiast w pozostałych przypadkach, takich jak dzierżawa działek pod garaże czy lokale użytkowe, prawo pierwokupu istnieje tylko wtedy, gdy zostało wyraźnie zapisane w umowie. Dlatego przed sprzedażą nieruchomości warto dokładnie przeanalizować treść umowy dzierżawy i obowiązujące przepisy.
Potrzebujesz profesjonalnej porady prawnej w sprawie dzierżawy lub prawa pierwokupu? Skorzystaj z konsultacji online i uzyskaj szybkie oraz rzetelne wyjaśnienia dopasowane do Twojej sytuacji. Nasi doświadczeni prawnicy pomogą Ci przeanalizować umowę, wyjaśnią obowiązujące przepisy i wskażą najlepsze rozwiązania. Skontaktuj się z nami wygodnie, bez wychodzenia z domu!
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Marcin Sądej
Prawnik, absolwent Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, ukończone studia podyplomowe z zakresu Przeciwdziałania Przestępczości Gospodarczej i Skarbowej oraz z zakresu Rachunkowości i Rewizji Finansowej. Współpracuje z kancelariami doradców podatkowych oraz biurami rachunkowymi. Na co dzień zajmuje się obsługą prawną spółek handlowych. Publikuje artykuły o tematyce podatkowej. Udziela porad z zakresu prawa podatkowego, handlowego oraz cywilnego.
Zapytaj prawnika