Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z postępowaniem cywilnym?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Przepisanie mieszkania z obowiązkiem spłaty rodzeństwa

Wioletta Dyl • Opublikowane: 2022-02-07

Moi rodzice posiadają 2 mieszkania własnościowe. W jednym mieszkają wraz z niepełnoletnią córką, drugie mieszkanie stoi puste, jest do kompleksowego remontu. Rodzice nie mają funduszy na remont. Zaproponowali przepisanie mieszkania na mnie (jestem ich najstarszym dzieckiem), pod warunkiem spłaty rodzeństwa. Czyli musiałbym spłacić pełnoletniego brata i niepełnoletnią siostrę. Obecnie ja mamy najstabilniejszą sytuację finansową spośród rodzeństwa – oboje z żoną pracujemy. Omówiliśmy tę sprawę z rodziną i wszyscy zgodzili się na takie rozwiązanie. Chcielibyśmy wyremontować mieszkanie i w nim zamieszkać, jednak nie będziemy mieli tak od razu funduszy na spłatę rodzeństwa, moglibyśmy to zrobić w ratach w ciągu najbliższych lat. Czy takie rozwiązanie jest możliwe? Czy możemy na obecnym etapie ustalić kwotę spłaty rodzeństwa? Czy kwota ta nie wzrośnie w przeciągu kilku lat w wyniku dokonanego remontu, inflacji, wzrostu cen na rynku nieruchomości itp.? Jak powinien wyglądać taki akt notarialny darowizny ze spłatą? Czy jeżeli w przyszłości moi rodzice wpadną w trudności finansowe będą mogli żądać ode mnie rekompensaty za mieszkanie?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Przepisanie mieszkania z obowiązkiem spłaty rodzeństwa

Darowizna z poleceniem

Pańscy rodzice mogą dokonać aktu darowizny na rzecz jednego ze swoich dzieci, czyli Pana, ale z zapisem zobowiązującym Pana jako obdarowanego do dokonania spłat na rzecz rodzeństwa ich udziału. Wskazane jest, aby Pan jako obdarowany wprost oświadczył w akcie, że spłaci swoje rodzeństwo zgodnie z zapisem umowy darowizny. Kodeks cywilny (K.c.) przewiduje dwie służące ku temu instytucje – darowiznę obciążliwą oraz darowiznę z poleceniem.

Darowizna z poleceniem jest dopuszczalna w ramach zasady swobody umów (wyrok SN, sygn. akt: II CSK 153/15). Została uregulowana w art. 394 K.c., który stanowi, iż darczyńca może włożyć na obdarowanego obowiązek oznaczonego działania lub zaniechania, nie czyniąc nikogo wierzycielem (polecenie). Darczyńca bowiem oczekuje przyznania ochrony prawnej beneficjentowi tego dodatkowego polecenia, skoro przewiduje dla niego jakąś korzyść. Gdyby nie oczekiwał, mógłby to wyraźnie postanowić. Taka darowizna z poleceniem przypomina konstrukcję polecenia testamentowego. Zobligowany poleceniem obdarowany powinien je wykonać, kiedy tylko jest to możliwe. Termin czy warunki wykonania polecenia powinny być wskazane w umowie.

Darowizna obciążliwa

Natomiast darowizna obciążliwa nie została wskazana wprost w ustawie, jednakże zgodnie z art. 393 § 1 K.c. – jeżeli w umowie zastrzeżono, że dłużnik spełni świadczenie na rzecz osoby trzeciej, osoba ta, w braku odmiennego postanowienia umowy, może żądać bezpośrednio od dłużnika spełnienia zastrzeżonego świadczenia. Wyżej wskazana umowa o świadczenie na rzecz osoby trzeciej (pactum in favorem tertii), może wystąpić również na gruncie umowy darowizny. W takim przypadku nie będziemy mieć do czynienia z poleceniem, które zakłada brak wierzyciela, ale z wykształconym w praktyce obrotu stosunkiem, w którego treści występuje odmienny element – świadczenie obdarowanego powiązane z określonym wierzycielem wywodzącym swoje uprawnienie z treści art.393 K.c. Tego rodzaju zapis umowny nie stanowi polecenia, bo powstały stosunek przybiera postać umowy (wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi I Wydział Cywilny z dnia 18 września 2014 r. sygn. akt I ACa 65/14, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 1973 r., sygn. akt III CRN 40/73).

W przypadku darowizny obciążliwej sam obdarowany zobowiązuje się, iż dokona spłaty lub przeniesienia określonych rzeczy lub praw na rzecz osoby trzeciej. Wówczas osoba, na rzecz której ma nastąpić spłata, czy też przeniesienie własności rzeczy lub praw, staje się wierzycielem obdarowanego i przysługuje jej wobec niego roszczenie. Pamiętajmy jednak, iż do właściwej formy umowy na rzecz osoby trzeciej niezbędne jest dokładne określenie przedmiotu świadczenia. Tym samym w sytuacji, gdy nie będzie to określona kwotowo suma pieniędzy a rzecz, konieczny staje się szczegółowy jej opis.

Zatem należy stwierdzić, iż brak wyraźnych granic pomiędzy darowizną obciążoną poleceniem a umową darowizny obciążliwej, dlatego też przy rozstrzyganiu tego problemu zawsze należy uwzględnić wolę i zamiar stron zawierających umowę darowizny w drodze interpretacji oświadczeń woli.

Spłaty po zniesieniu współwłasności

U notariusza można sporządzić akt darowizny obciążliwej na rzecz Pana rodzeństwa. Rodzice mogą też dokonać darowizny na rzecz wszystkich swoich dzieci po 1/3 udziału w wymienionej nieruchomości, a następnie można dokonać zniesienia współwłasności w wyniku czego mieszkanie przypadnie tylko Panu za spłatą pozostałego rodzeństwa. Dodam, że najtańszym sposobem zniesienia współwłasności jest zniesienie współwłasności przez sąd na podstawie zgodnego projektu przedstawionego przez strony czyli Pana i rodzeństwo.

Wartość otrzymanej przez Pana rodzeństwo spłaty w wyniku zniesienia współwłasności, jeśli mieści się w udziale, jaki przysługiwałby im w darowiźnie, nie będzie przysporzeniem majątkowym względem darowanego udziału. Powyższe potwierdza Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi w interpretacji indywidualnej z dnia 16.01.2014 r. o sygn. IPTPB2/415-693/13-2/KKu. Fiskus podkreśla, że zniesienie współwłasności nie stanowi nabycia rzeczy wówczas, gdy mieści się w ramach udziału, jaki przypadał byłym współwłaścicielom w rzeczy wspólnej i odbył się bez spłat i dopłat. Natomiast jeżeli udział danej osoby ulega powiększeniu (nawet bez spłat i dopłat), to traktowany jest w kategorii nabycia, ponieważ w ten sposób ulega powiększeniu zarówno zakres dotychczasowego władztwa tej osoby nad odziedziczoną nieruchomością, jak i stan jej majątku osobistego. Dla strony spłacanej oznacza to, że „otrzymanie przez nią w wyniku zniesienia współwłasności kwoty nieprzekraczającej wartości przysługującego jej udziału w darowiźnie nie spowoduje powstania przychodu z odpłatnego zbycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. b) ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych”. W konsekwencji na Pana rodzeństwie nie ciążyłby obowiązek opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych kwoty spłaty otrzymanej w wyniku zniesienia współwłasności.

Trzeba pamiętać, że dotyczy to jedynie sytuacji, gdy spłata dotyczy udziału w nieruchomości przed remontem, czyli nakładami poniesionym przez Pana na wykończenie mieszkania. Nakłady nie powinny się liczyć do wartości udziału Pana rodzeństwa, a jedynie wartość nieruchomości z dnia dokonania darowizny.

Pana rodzice mogliby co najwyżej cofnąć darowiznę, ale musieliby wykazać rażącą niewdzięczność Pana albo całego rodzeństwa (w zależności jaką opcję Państwo przyjmą). Jest to w zasadzie niewykonalne.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Indywidualne porady prawne

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

Komentarze (0):



Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>


Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Zadaj pytanie »

eporady24.pl

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl

spolkowy.pl

sluzebnosc.info

poradapodatkowa.pl

Szukamy prawnika »